หากให้ทุกท่านนึกถึงการเดินทางท่องเที่ยว ท่านจะคิดถึงความประทับในมุมไหนกันบ้าง ?

อาจเป็นวิวธรรมชาติ สถานที่สำคัญทางประวัติศาสตร์ ที่พักสุดสบาย หรือมื้ออาหารท้องถิ่นที่ดีต่อใจ

สำหรับนิยามของการการเดินทางท่องเที่ยวของผู้คนในแต่ละยุคสมัยอาจมองไม่เหมือนกัน แต่หนึ่งสิ่งที่มักอยู่ในลิสต์ของนักท่องเที่ยวแทบจะทุกคนคือ “อาหารการกิน” ที่บ่อยครั้งที่เราอาจจดจำเมืองหรือประเทศจากรสชาติอาหารมากกว่าสิ่งอื่น ๆ

ปัจจุบัน หนึ่งในเทรนด์การท่องเที่ยวที่กำลังได้รับความนิยม คือ “Gastronomy Tourism” หรือ การท่องเที่ยวเชิงอาหาร ที่ไม่ใช่แค่การไปเยือนสถานที่ใหม่ ๆ แต่คือการออกเดินทางเพื่อ "ลิ้มรส" และทำความเข้าใจวัฒนธรรม ผ่านอาหารแต่ละจาน ทำให้การกินกลายเป็นประสบการณ์ที่เชื่อมโยงกับภูมิปัญญาและเรื่องราวท้องถิ่น

ประเทศไทย ถือเป็นจุดหมายปลายทางสำคัญสำหรับนักท่องเที่ยวกลุ่ม “Gastronomy Tourism” ด้วยอาหารไทยที่มีเอกลักษณ์ ใช้วัตถุดิบสดใหม่ และอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมที่ชัดเจน ตั้งแต่สตรีทฟู้ดรสจัดจ้าน ไปจนถึงอาหารไทยแบบดั้งเดิมที่เต็มไปด้วยเรื่องราวในอดีต ชวนให้นักท่องเที่ยวมาอินกันตาม ๆ ไป

สถิติที่น่าสนใจของนักท่องเที่ยวต่างชาติในประเทศไทยในปี 2567 ซึ่งถือเป็นปีที่การท่องเที่ยวไทยกลับมาคึกคักอีกครั้ง โดยมีนักท่องเที่ยวต่างชาติ 35.54 ล้านคน เพิ่มขึ้น 26.27% จากปีก่อน สร้างรายได้กว่า 1.67 ล้านล้านบาท กลุ่มหลักมาจาก จีน มาเลเซีย อินเดีย เกาหลีใต้ และรัสเซีย ซึ่งเป็นตลาดที่มีแนวโน้มเติบโตต่อเนื่อง

อ้างอิงจากงานวิจัยของธนาคารกรุงไทย (Krungthai COMPASS) ได้เผยข้อมูลที่น่าสนใจเกี่ยวกับความสนใจของนักท่องเที่ยวต่างชาติกับรูปแบบของร้านอาหารไทย โดยแบ่งเป็น

- Street Food (อาหารริมทาง) – ราคาจับต้องได้ สะดวก และมีเอกลักษณ์

- Local Food (อาหารพื้นเมือง) – นักท่องเที่ยวรุ่นใหม่ให้ความสนใจอาหารท้องถิ่นแท้ ๆ ที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัวของแต่ละภูมิภาค

- Fine Dining Thai Cuisine (อาหารไทยระดับไฟน์ไดนิ่ง) – ร้านอาหารไทยพรีเมียมที่มีการนำเสนออย่างสร้างสรรค์

- Cafés (ร้านคาเฟ่และเครื่องดื่มสไตล์ไทย) – แนวคาเฟ่ที่มีธีมเฉพาะ เช่น ชานมไทย กาแฟไทย หรือขนมไทยฟิวชัน

ชวนรู้จัก 4 เสาหลักสำคัญ ของการท่องเที่ยวแบบ "Gastronomy Tourism"

1. Farming System – ฐานรากของจานอาหารที่ดีต้องมาจากวัตถุดิบคุณภาพสูง

วัตถุดิบที่มีคุณภาพสูงคือต้นทางของจานอาหารที่ดีเยี่ยม อาทิเช่น วัตถุดิบตามแนวทางเกษตรปลอดภัยจากฟาร์มออร์แกนิก สวนสมุนไพร หรือจากการประมงพื้นบ้าน ช่วยสร้างความตระหนักถึงความสำคัญของอาหารต่อสุขภาพและการกินดีมีสุข

2. Story of Food – เรื่องราวเบื้องหลังของอาหารแต่ละจาน

อาหารแต่ละจานไม่ใช่แค่รสชาติและวัตถุดิบ แต่ยังเป็นเรื่องราวที่บอกเล่าถึงประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม และเอกลักษณ์ของชุมชน บางเมนูอาจมีต้นกำเนิดจากราชสำนักไทยในอดีต มรดกทางภูมิปัญญาเหล่านี้เป็นหนึ่งในสิ่งที่ทำให้อาหารเป็นมากกว่าแค่อาหาร

3. Creative Industries – การผสมผสานความคิดสร้างสรรค์ในจานอาหาร

เมื่อความคิดสร้างสรรค์ไม่ได้ถูกจำกัดแค่เพียงการตลาดแต่เพียงอย่างเดียว แต่บนจานอาหารก็มีความสำคัญมากไม่แพ้กัน ตั้งแต่การนำเสนอไปจนถึงการตกแต่งองค์ประกอบบนจานอาหาร ซึ่งสะท้อน รสนิยม เทรนด์ยุคสมัย และความคิดสร้างสรรค์ของผู้ปรุงได้เป็นอย่างดี

4. Sustainable Tourism – การท่องเที่ยวแบบยั่งยืน คำนึงถึงสิ่งแวดล้อม

การท่องเที่ยวเชิงอาหารที่มีคุณภาพจะต้องไม่ส่งผลเสียต่อธรรมชาติและชุมชนในระยะยาว การสนับสนุน ร้านอาหารที่ใช้วัตถุดิบท้องถิ่น การลดของเสียจากอาหาร (Food Waste) และการใช้บรรจุภัณฑ์ที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม จึงเป็นสิ่งสำคัญที่ผู้ประกอบการจะต้องนึกถึงเช่นกัน

ส่องไอเดีย ปรับกลยุทธ์ร้านอาหาร ให้โดนใจนักท่องเที่ยวกลุ่ม "Gastronomy Tourism”

1. Flavor of Thailand – ชูจุดเด่นวัตถุดิบแต่ละเมนู

เพิ่มมูลค่าเมนูอาหารด้วยวัตถุดิบท้องถิ่นที่ได้รับการรับรอง GI
กล่าวคือ การนำวัตถุดิบท้องถิ่นที่ได้รับการรับรอง GI (Geographical Indication) ถือเป็นวัตถุดิบที่มีคุณสมบัติพิเศษที่หาได้เฉพาะในพื้นที่นั้นๆ ไม่ว่าจะเป็นรสชาติ กลิ่น หรือกรรมวิธีการผลิตที่สืบทอดกันมาอย่างยาวนาน เมื่อนำวัตถุดิบเหล่านี้มาสร้างสรรค์เป็นเมนูอาหาร จะช่วยยกระดับเมนูธรรมดาให้กลายเป็นเมนูที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัว สะท้อนเสน่ห์และรสชาติพิเศษจากแต่ละภูมิภาคได้อย่างชัดเจน

ตัวอย่างไอเดียการนำวัตถุดิบ GI มาเพิ่มมูลค่าให้กับเมนูอาหารที่น่าสนใจ

- กะทิสดจากมะพร้าวน้ำหอมสามพราน
เมื่อนำมาใช้ปรุงในเมนูแกงเขียวหวานหรือแกงเหลือง จะได้รสชาติที่เข้มข้น กลมกล่อม หอมมันแตกต่างจากกะทิทั่วไปในท้องตลาดอย่างชัดเจน

- ข้าวหอมมะลิทุ่งกุลาร้องไห้
เสิร์ฟคู่กับแกงเผ็ด ช่วยขับเน้นรสชาติและกลิ่นหอมของข้าวที่เป็นเอกลักษณ์เฉพาะถิ่น ให้ลูกค้าสัมผัสได้ถึงความละเอียดอ่อนของอาหารไทยท้องถิ่น ตั้งแต่คำแรกที่ได้ลิ้มลอง

- ผลไม้ GI อื่นๆ เช่น สับปะรดภูเก็ต
สามารถนำมาเสริมเป็นจุดขายพิเศษในเมนูต่างๆ ให้นักท่องเที่ยวได้สัมผัสถึงรสชาติไทยแท้คุณภาพสูงที่ไม่เหมือนใคร

2. Behind the Dish – จานอร่อยนี้ มีที่มา

เปลี่ยนเมนูอาหารธรรมดาให้กลายเป็นประสบการณ์พิเศษผ่าน Storytelling หรือการบอกเล่าเรื่องราวเบื้องหลังจานอาหาร ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของการท่องเที่ยวเชิงอาหาร (Gastronomy Tourism) ในปัจจุบัน

เพราะนักท่องเที่ยวสายนี้ไม่ได้ต้องการเพียงแค่ความอร่อยเท่านั้น แต่พวกเขายังอยากรู้ถึง ที่มา ของวัตถุดิบ, แรงบันดาลใจ ในการปรุง และ ภูมิปัญญา ที่ซ่อนอยู่ในอาหารแต่ละจานอีกด้วย ยิ่งเรื่องราวน่าสนใจ ก็ยิ่งช่วยเพิ่มมูลค่าในสายตาของลูกค้า และกระตุ้นให้เกิดการบอกต่อหรือแชร์ผ่านโซเชียลได้ง่ายขึ้น

ตัวอย่างไอเดียการนำ Storytelling มาประยุกต์กับร้านอาหารที่น่าสนใจ

- ชื่อเมนูบอกเล่าเรื่องราว (Storytelling Menu Title) ตั้งชื่อเมนูอาหารให้น่าสนใจ และสื่อสารถึงที่มาหรือเรื่องราวเบื้องหลังอย่างชัดเจน เช่น “แกงป่าเล่าเรื่องป่า” – บอกเล่าเรื่องราวของสมุนไพรพื้นบ้านจากป่าชุมชนในพื้นที่, “ต้มข่าไก่บ้านจากแม่กลอง” – สื่อให้เห็นถึงวัตถุดิบท้องถิ่นที่ได้จากแหล่งที่ดีที่สุด

- Meet the Chef / Meet the Farmer
สร้างกิจกรรมพิเศษเล็กๆ ในร้าน เช่น เชิญเชฟผู้รังสรรค์จานอาหารมาเล่าเรื่อง แนะนำเมนูสั้นๆ กับลูกค้า หรือเชิญเกษตรกรมาจัด “Farmer’s Story Session” โดยให้เกษตรกรเล่าที่มาของวัตถุดิบจากไร่ถึงโต๊ะอาหาร

- เล่าเรื่องผ่านสื่อดิจิทัล (Digital Storyboard) เสริมประสบการณ์บนโต๊ะอาหารด้วยสื่อดิจิทัล เช่น จอเล็กๆ, แท็บเล็ต หรือ QR Code เพื่อแสดงที่มาของวัตถุดิบและกระบวนการทำอาหารจริงในครัว

3. มอบประสบการณ์ "Tourism Experience" ภายในร้านอาหาร

เปลี่ยนมื้ออาหารให้เป็นประสบการณ์สุดพิเศษเพื่อให้ลูกค้าได้มีส่วนร่วมกับวัฒนธรรมอาหารไทยแบบลงมือทำ เพราะนักท่องเที่ยวเน้นชิมอาหารส่วนใหญ่ ไม่ได้ต้องการแค่รับประทานอาหารอย่างเดียวเท่านั้น แต่เต็มใจที่จะจ่ายเพื่อ “ประสบการณ์” ที่ไม่สามารถหาได้ทั่วไป ซึ่งยังช่วยกระตุ้นการแชร์บนโซเชียลมีเดีย เพิ่มโอกาสทางการตลาดต่อแบรนด์ในระยะยาวอีกด้วย

ตัวอย่างไอเดียการมอบประสบการณ์ "Tourism Experience" มาประยุกต์กับร้านอาหารที่น่าสนใจ

- เวิร์กช็อปตำส้มตำ (Somtam Workshop) ให้นักท่องเที่ยวต่างชาติได้ลองจับครกตำส้มตำด้วยตัวเอง รวมไปถึงการเรียนรู้เรื่องของเครื่องปรุงต่าง ๆ พร้อมการจัดวางลงในถาดอาหารแบบไทยดั้งเดิม

- กิจกรรมปั้นขนมไทย (Thai Dessert-Making Experience) เปิดโอกาสให้นักท่องเที่ยวได้ทดลองปั้นขนมไทยยอดนิยม เช่น ขนมลูกชุบ ขนมชั้น หรือขนมตาล โดยลูกค้าสามารถเลือกสี เลือกแบบด้วยตัวเอง สนุกและได้ภาพสวยงามจากฝีมือตัวเองกลับไปเป็นที่ระลึกด้วย

- สอนชิมเครื่องแกงไทย (Thai Spices Tasting Session) นำเครื่องแกงไทย มาจัดวางเป็นโต๊ะกิจกรรม ให้ลูกค้าได้ลองดมกลิ่น สัมผัส และชิมรสชาติ พร้อมให้ความรู้เกี่ยวกับที่มาของเครื่องแกงต่าง ๆ

- กิจกรรมเก็บวัตถุดิบสดจากสวน (Farm-to-Table Experience) สำหรับร้านอาหารที่มีสวนผักหรือสมุนไพรเล็กๆ สามารถให้ลูกค้าออกไปเก็บผักใบสดด้วยตัวเอง เพื่อนำมาให้เชฟปรุงเป็นเมนูง่ายๆ แบบสดใหม่ ก็ได้เช่นกัน

อ่านจนถึงตรงนี้ ทุกท่านคงพอจะเห็นภาพรวมกันแล้วว่า “Gastronomy Tourism” จึงไม่ใช่แค่ "การกินเพื่อความอร่อย" แต่เป็น "การท่องเที่ยวชิมอาหารเพื่อการเรียนรู้ ฉะนั้นเทรนด์การท่องเที่ยวรูปแบบนี้จึงเป็นโอกาสสำคัญที่ผู้ประกอบการร้านอาหารไทยไม่ควรมองข้ามการพัฒนาแนวคิดและกลยุทธ์ที่ตอบรับนักท่องเที่ยวกลุ่ม “Gastronomy Tourism” ให้เป็นหนึ่งในกลยุทธ์หลักของธุรกิจที่จะช่วยให้ร้านอาหารของท่าน ก้าวขึ้นเป็นจุดหมายปลายทางด้านอาหารระดับโลกได้ในอนาคตได้อย่างยั่งยืน